Ev Yapacaklar Dikkat! Ruhsat Başvurularında Her Şey Değişiyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı ruhsatı süreçlerinde köklü bir değişikliğe imza attı. Resmî Gazete'nin 5 Ağustos 2026 tarihli sayısında yayımlanan "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" ile mimari ve mühendislik projelerinin dijital ortamda hazırlanmasına ilişkin yeni kurallar belirlendi. Yönetmelik, özellikle büyük ölçekli yapı projelerinde BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) tabanlı dijital proje dönemini başlatacak.

YAPI RUHSATI BAŞVURULARINDA YENİ DÖNEM

Yeni yönetmelik, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yapı ruhsatı almak isteyenlerin ilgili idarelere sunacağı mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projelerinin dijital ortamda hazırlanmasını zorunlu hale getiriyor.

Bu kapsamda hazırlanacak projeler yalnızca dijital formatta düzenlenecek ve belirlenen standartlara uygun şekilde teslim edilecek. Böylece ruhsat süreçlerinde hem belge yönetiminin kolaylaştırılması hem de proje denetiminin daha etkin hale getirilmesi hedefleniyor.

HER YAPIYI KAPSAMIYOR

Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanlarda yapılacak yeni binaları kapsıyor. Ancak bazı yapılar bu zorunluluğun dışında tutuldu.

Buna göre;

Bodrum katı dışında en fazla iki katlı,

Toplam inşaat alanı 200 metrekareyi geçmeyen müstakil yapılar,

Entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapı ve tesisler,

yeni düzenlemeden muaf olacak.

BIM SİSTEMİ ZORUNLU HALE GELİYOR

Yönetmeliğin en dikkat çeken düzenlemesi ise BIM (Building Information Modeling - Yapı Bilgi Modellemesi) sisteminin kullanılacak olması oldu.

Bu sistem sayesinde yapıların yalnızca iki boyutlu çizimleri değil, üç boyutlu dijital modelleri de hazırlanacak. Projelerde mimari, statik, elektrik ve mekanik disiplinler tek dijital model üzerinde bir araya getirilecek.

Uzmanlara göre BIM sistemi;

Proje hatalarını azaltacak,

İnşaat maliyetlerini düşürecek,

Kurumlar arasındaki veri paylaşımını hızlandıracak,

Ruhsat süreçlerini daha şeffaf hale getirecek.

PDF/A VE IFC FORMATI ESAS ALINACAK

Yönetmelik kapsamında 2 boyutlu proje çizimleri PDF/A formatında teslim edilecek.

Üç boyutlu dijital yapı modelleri ise uluslararası standartlarda kullanılan IFC (Industry Foundation Classes) formatında hazırlanacak.

Ayrıca BIM modelinden elde edilen CAD çizimleri ile dijital model arasında tam uyum bulunması zorunlu olacak.

PROJELERİN İSİMLENDİRİLMESİNE KADAR HER DETAY BELİRLENDİ

Yeni düzenleme yalnızca dijital proje hazırlanmasını değil, dosyaların isimlendirilmesinden pafta düzenine, mahal numaralandırmasından katman standartlarına kadar birçok teknik detayı da belirledi.

Projeler belirlenen kod sistemine göre isimlendirilecek.

Mahaller için standart numaralandırma sistemi uygulanacak.

CAD çizimlerinde kullanılacak yazı karakterleri, çizgi tipleri ve semboller de yönetmelik eklerinde ayrıntılı şekilde tanımlandı.

KADEMELİ GEÇİŞ UYGULANACAK

Bakanlık, sektörün yeni sisteme uyum sağlayabilmesi amacıyla geçiş süreci de öngördü.

Buna göre BIM tabanlı dijital model zorunluluğu tüm yapılar için aynı anda başlamayacak.

Öncelikle büyükşehirlerdeki yüksek metrekareli projeler kapsama alınacak.

Daha sonra uygulama;

2029,

2030,

2031,

2032

yıllarında kademeli olarak genişletilecek.

Konut dışındaki bazı bina türlerinde ise uygulama 1 Eylül 2033 tarihine kadar ertelenebilecek.

MEVCUT BAŞVURULAR ETKİLENMEYECEK

Yönetmelikte yer alan geçici maddeye göre, zorunluluk tarihinden önce yapı ruhsatı başvurusu yapılmış projeler ile kamu kurumlarının ihale süreci başlamış yapıları yeni hükümlerden etkilenmeyecek.

Bu sayede devam eden projelerde hak kaybı yaşanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

YÜRÜRLÜK TARİHİ BELLİ OLDU

Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik 1 Eylül 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yeni düzenlemeyle birlikte Türkiye'de yapı ruhsatı süreçlerinde dijitalleşmenin hız kazanması, proje kalitesinin artırılması ve uluslararası standartlara uyumun güçlendirilmesi hedefleniyor. Özellikle mimarlar, mühendisler, yapı denetim kuruluşları ve belediyeler için önemli değişiklikler getiren yönetmelik, inşaat sektöründe dijital dönüşümün temel adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.