Kordon boyunca yürürken yol sizi genellikle şehrin sembollerinden biri olan Çanakkale Saat Kulesi önüne getirir. 1897 yılında inşa edilen bu kule, Çanakkale’nin en çok fotoğraflanan yapılarından biridir. Turistlerin büyük bölümü burada fotoğraf çeker, ardından ya kordona doğru devam eder ya da çarşıya doğru ilerler.

Saat Kulesini bulduysanız; gizli Kuledibi Sokağa çok yakınsınızdır

Fakat işin ilginç tarafı tam da burada başlıyor.

Saat Kulesi’nin hemen karşısında, ilk bakışta fark edilmeyen dar bir geçit var. Birçok kişi bu geçidi sıradan bir ara sokak sanıp yürümeye devam ediyor. Oysa birkaç adım attığınızda Çanakkale’nin en atmosferik noktalarından birine ulaşıyorsunuz:

Kuledibi Sokak.

Bu sokak, şehrin içinde gizlenmiş küçük bir Avrupa pasajı hissi veriyor.

Taş döşeli dar yolun iki tarafında sıralanan küçük kafeler, sarmaşıkların kapladığı duvarlar ve üst katlardan sarkan balkonlar burayı adeta başka bir şehirdeymiş gibi hissettiriyor. Güneş ışığı dar sokaktan süzülürken kahve masalarında oturan insanların sohbeti sokakta yankılanıyor. Sarı sandalyeler, küçük masalar ve bitkilerle dolu cepheler fotoğraf meraklıları için adeta doğal bir stüdyo oluşturuyor.

Sakin göründüğüne bakmayın, müdavimleri akşam saatlerinde gelmeye başlar

Şehir gürültüsünden ve hengamesinden izole bir sokak Kuledibi Sokağı.

Çanakkale’nin tarihine bakıldığında bu tür sokakların aslında şehrin eski dokusunun önemli parçaları olduğu görülüyor. Yakın çevrede Çimenlik Kalesi gibi Osmanlı döneminden kalma yapılar bulunurken, biraz ileride Çanakkale Deniz Müzesi ziyaretçileri Çanakkale Savaşları’nın izleriyle buluşturuyor. Yani birkaç yüz metrelik bir alanda hem tarih hem de modern şehir hayatı iç içe geçmiş durumda.

Ama yine de Kuledibi Sokak’ın en ilginç özelliği tarihinden çok yarattığı atmosfer.

Zamanın durduğu sanılan Kuledibi Sokak'ta akıp giden sohbetler var

Şehrin en yoğun noktalarından biri olan Saat Kulesi’nin hemen arkasında olmasına rağmen burada bambaşka bir ritim var. Kordonun kalabalığı birkaç adım ötede kalıyor ve yerini sakin bir kahve ve bira sokağına bırakıyor. Çoğu Çanakkaleli bile burayı ya geç fark ediyor ya da tesadüfen keşfediyor.

Şehirler bazen böyle küçük sırlar saklar. Haritalarda görünür ama göz alışkanlığı onları gizler. İnsanlar büyük meydanlara, geniş caddelere yönelirken gerçek hikâyeler çoğu zaman dar sokaklarda gizlenir.

Şehrin gürültüsünden ve hengamesinden uzak, sessiz ve sakin gizli bir sığınak Kuledibi Sokak

Çanakkale’de Kuledibi Sokak tam olarak böyle bir yer. Her gün binlerce insanın önünden geçip gittiği ama çok az kişinin içeri girip keşfettiği küçük bir dünya.

Belki de bu yüzden bu sokak, şehrin en güzel sürprizlerinden biri olarak kalmaya devam ediyor.

Özellikle Yenice'nin Seyvan Köyü yakınındaki Issız Cuma Seyvan Camii pek çok kişinin görmediği; hatta varlıından bile haberi olmadığı tek bir çivi çakılmadan yapılmış 700 yıllık cami. 

Bugün bir çoğumuzun önünden fark etmeden geçtiği o yapılar, aslında 19. yüzyılın estetik anlayışını ve kentin değişimini fısıldıyor.

Bir Dönemin Tanıkları: Kaç Eser Ayakta Kaldı?

Arşivlerin tozlu sayfaları (1870-1876 Cezâir-i Bahr-i Sefîd salnameleri), Çanakkale merkezinde o dönem on adet cami ve mescid olduğunu yazar. Ünlü gezgin V. Cuinet ise 1890'larda şehri gezdiğinde; 52 dükkan ve 26 fırının arasında 8 cami ile 3 mescidi tek tek not eder. Peki, bu zengin mirastan günümüze ne kaldı?

Bugün Çanakkale'de geçmişin izini sürenlerin karşısına yedi tarihi yapı çıkıyor. Bunların ikisi Fatih döneminin sadeliğini taşırken, diğer beşi Geç Osmanlı Dönemi’nin o büyüleyici atmosferini günümüze taşıyor.

Çanakkale iskele ve yat limanı üzerinden karşı kıyıda Kilitbahir ve Kalesi görülüyor

Mutlaka Bilmeniz Gereken 5 "Geç Dönem" Yapısı

Eğer Çanakkale’nin ruhunu gerçekten hissetmek istiyorsanız, şu beş yapıya "yeni bir gözle" bakmalısınız:

Kayserili Ahmed Paşa Camii: Dönemin paşalarının estetik anlayışını yansıtan en zarif örneklerden biri.

Kurşunlu Camii: Kurşun kaplamalarıyla kentin siluetine damga vuran klasik bir duruş.

Tıflı Camii: Hikayesiyle ve mimarisiyle kentin mahalle kültürünü yansıtan bir mücevher.

Yalı Camii: Boğaz’ın kıyısında, denizle iç içe bir ibadet mekanı.

Abdülaziz Mescidi (Kale Mescidi): Kale içindeki askeri nizamın manevi sığınağı.

Tarihin Gizli Kodu: Neden Şimdi?

Bu yapılar sadece birer ibadethane değil; Evliya Çelebi’nin Gelibolu’da saydığı 164 mescidin, kentin merkezine sirayet eden modern yansımalarıdır. Çanakkale’nin dar sokaklarında yürürken, başınızı yukarı kaldırdığınızda göreceğiniz her bir taş, Sultan Abdülaziz döneminin yenilikçi ruhunu ve Osmanlı'nın son yüzyılındaki mimari dönüşümü temsil ediyor.

Çanakkale’yi sadece geçmek için değil, bu 5 yapının izini sürerek hissetmek için yeniden keşfetmeye ne dersiniz? Hem de bu ramazan ayında içinizi ısıtacak bir gezi ruhunuza iyi gelecektir. 

Çanakkale Merkez: Geç Osmanlı Mimari Rotası

Bu rota, şehrin sahil şeridinden başlayıp iç kısımlara ve oradan tarihi kale dokusuna uzanan bir yay çizer. Size verdiğimiz güzergahı takip ettiğinizde göreceksiniz ki; Çanakkale başka bir gezegen.

Yalı Camii avlusundan başını uzattığınızda boğazdan geçen gemileri görebilirsiniz.       Kapısı Çarşı Caddesine açılır. Esnafların vakit namazlarını kılmasında önemli bir adrestir. Cami 3 kez yanmış ve yeniden yapılmıştır. Camiyi ilk yaptıran kişi Tavil Ahmet Ağa'dır. İlk ismi de bu nedenle camiyi yaptıranın adıyla anılır.  

1. Durak: Yalı Camii (Denizin Kıyısındaki Estetik)

Rotaya feribot iskelesine çok yakın olan, adını bulunduğu konumdan alan Yalı Camii ile başlıyoruz.

Neden Görmelisin? 19. yüzyılın son çeyreğine damga vuran bu yapı, boğazın serin rüzgarını arkasına alır. Ahşap tavan işçiliği ve dönemin karakteristik süslemeleriyle "Geç Osmanlı" zarafetini en yalın haliyle sunar.

İpucu: Caminin avlusundan o dönemde boğaz rahatlıkla izlenebiliyordu. Bugün şehrin gelişimiyle birlikte bu ancak bahçe kapısından mümkün olabiliyor. Geniş avlunun kapısı şehrin kalbi çarşı caddesine açılır.  Çanakkale’nin liman kenti ruhunu anlamak için en iyi nokta burasıdır.

Tıflı Camii avlusundan iki kapı açılır. Biri şehrin en eski meydanı Zafer Meydanı'na diğeri Çarşı Cadseninin kalbine; Aynalı Çarşının giriş kapısına açılır.

2. Durak: Tıflı Camii (Dar Sokakların Mücevheri)

Yalı’dan ayrılıp Çarşı Caddesi’nin hareketli sokaklarına daldığında, kentin en karakteristik yapılarından biri olan Tıflı Camii seni karşılar.

Neden Görmelisin? Sultan Abdülaziz döneminde inşa edilen bu cami, şehrin sivil mimarisiyle en çok bütünleşen yapıdır. İnce minaresi ve butik yapısıyla mahalle kültürünün kalbidir.

İlginç Bilgi: Adı "Tıflı" (çocuk/genç) olsa da, taşıdığı manevi ağırlık belleğinde belleğinde çok büyüktür. Tıflı Cami'nin geniş avlusu şehrin en eski meydanı Zafer Meydanı'na açılır. Keza, Aynalı Çarşı da bu cami ile karşılıklıdır. 

Kasaplar Çarşısı denilen bölgededir. Kubbesi kurşun kaplı olduğu için öyle isimlendirildiği söylenir. Geniş bahçesi 5 adet yolun kesiştiği noktadad yer alır. 

3. Durak: Kurşunlu Camii (Siluetin Koruyucusu)

Çarşı Caddesi boyunca içeriye doğru yürüdüğümüzde, ismini kubbesindeki kaplamalardan alan Kurşunlu Camii’ne ulaşıyoruz.

Neden Görmelisin? Diğerlerine göre daha heybetli bir duruşu vardır. Geç Osmanlı döneminde klasik üslubun nasıl yorumlandığını görmek isteyenler için ideal bir duraktır. Taş işçiliği ve geniş avlusuyla huzur verir.

Şehri ortasından ikiye ayıran Sarıçay'ı karşı kıyısında yer alan tek camidir. Şehir henüz o bölgede gelişmediği için tek cami yapılmış. Camiden Kilitbahir ve Kalesi görülebilir. 

4. Durak: Kayserili Ahmed Paşa Camii (Paşaların Mirası)

Çarşı Caddesinden Sarıçay'ın karşı yakasına geçerek uğrayacağın bu cami, adını dönemin Bahriye Nazırı Kayserili Ahmed Paşa’dan alır. Sarıçay'ın kıyısında Kilitbahir'e bakar. 

Neden Görmelisin? Mimari açıdan Batılılaşma etkilerinin (Barok ve Ampir üslup) Osmanlı geleneğiyle nasıl harmanlandığını burada net bir şekilde görebilirsin. Pencerelerin dizilimi ve iç mekandaki ferahlık, dönemin modernleşen yüzüdür.

Çimenlik kalesi içinde yer alır. Kalenin geniş avlusunun deniz tarafına konumlandırılmıştır. 

5. Durak: Abdülaziz Mescidi (Kale Mescidi)

Finali, Çanakkale’nin var oluş sebebi olan Çimenlik Kalesi (Kal’a-i Sultâniyye) içerisinde yapıyoruz.

Neden Görmelisin? Kale surlarının içindeki bu mescid, askeri mimari ile dini mimarinin nasıl iç içe geçtiğinin kanıtıdır. Sultan Abdülaziz tarafından yenilendiği için bu ismi almıştır. Fatih döneminden gelen temeller üzerine oturan bir 19. yüzyıl ruhudur.

Editörün Tavsiyesi: Bu rotayı bitirdikten sonra, Yalı Camii civarındaki tarihi kahvehanelerde bir yorgunluk kahvesi içerek gördüğün yapıların Çanakkale siluetine kattığı o eşsiz dokuyu sindirebilirsin.

Kordonun ve İskelenin Tanığıydı

Paylaşılan fotoğrafta da görüldüğü üzere; kırmızı ve gri tonlarıyla liman manzarasının ayrılmaz bir parçası olan yapı, konumu itibarıyla Çanakkale’nin kalbinde yer alıyor. Bir cephesi masmavi Boğaz’a ve Dur Yolcu'ya bakarken, diğer cephesi Yalı Caddesinin tarihi dokusuyla harmanlanıyor. İki kapısı bulunan otelin bir kapısı Yalı Caddesine diğer kapısı Eski Balıkhane Sokağına aç açılan bu otel şehre deniz yoluyla gelenleri karşılayan ilk siluetlerden biri.

Uzun yıllar boyunca Bakır Ailesi tarafından işletilen ve "Bakır Otel" ismiyle markalaşan yapı, sadece bir konaklama tesisi değil; aynı zamanda Çanakkale’nin sosyal yaşamının, iskele kalabalığının ve eski kordon kültürünün en yakın şahidi oldu. Teknelerin, bayrakların ve sahil hareketliliğinin arkasında yükselen o mağrur duruş, yakında yerini derin bir boşluğa ve ardından yeni bir projeye bırakacak.

Ömrünü Tamamladı, Yerine Ne Geleceği Bilinmiyor

Yapılan incelemeler ve mülk sahiplerinin değerlendirmeleri sonucunda, binanın artık yapısal ömrünü tamamladığı ve güncel güvenlik standartlarını karşılamakta zorlandığı için yıkılmayı bekliyor. Yıkılmasına karar verilen otelin yerine ne inşa edileceği konusu ise Çanakkale kulislerinde merak konusu. Şehrin en kıymetli parsellerinden birinde yer alan bu alanın; modern bir otel mi, rezidans mı yoksa ticari bir kompleks mi olacağı henüz netlik kazanmadı.

Çanakkale’ye yolu düşen binlerce seyahatseverin anılarını süsleyen, pencerelerinden Boğaz’ın rüzgarını içeri alan bu yapı, yıkım işlemleri başladığında bir dönemi de beraberinde götürecek. Yalı Caddesi’nin çehresini değiştirecek olan bu karar, şehir sakinleri arasında da hüzünlü bir veda olarak yorumlanıyor.

Sokak bakımsız ve kaderine terkedilmiş durumda.

Bugün Çanakkale’de bir sokak, bu şehit komutanın adını taşıyor. Ancak gelin görün ki, o sokak ne şehidimizin hatırasına yakışıyor ne de burada yaşayan vatandaşların çağrısına ve insanca yaşam hakkına.

Yağmur suyu gideri olmayan, altyapısının bir kısmı yıllar önce sökülüp kaderine terk edilen bu dar sokak, her yağmurda adeta bataklığa dönüyor. Döşemeleri yerinden çıkan yol çamurla kaplanıyor, sokak içinde bulunan belediyeye ait boş arsa ise pislik ve su birikintileriyle küçük bir gölü andırıyor. Görsellerde de net şekilde görüldüğü üzere, araçlar çamura saplanıyor, yayalar sekerek yürüyor.

Sokağın darlığı öyle bir noktada ki; olası bir yangın felaketinde itfaiye aracının girmesi çok zor; hatta mümkün olmayabilir. Dahası burasının yol olduğunu bile bilmeyen araç sürücüleri sokağın başına aracını parkedip gidebiliyor.

Diğer yandan sokağın başlı başına elden geçirilip, konutların bahçelerinden eşit şekilde yer kazanılarak yolun genişletilmesi gerekiyor. Bu sayede itfaiye ve çöp aracı girebilicek duruma getirilmiş olacak. 

Sadece bugün değil; yıllardır aynı.

Temizlik hizmetleri de bu gerekçeyle sokaktan geçmiyor. Sokağı sokak sakinleri süpürüyor. Her yağmur sonrası aynı manzara, aynı ihmal, aynı sessizlik. Şu anda Çanakkale Belediyesi bu bölgedeki Gül Sokak, Ordu Sokak, Mehmet Akif Ersoy Sokak ve Ziveri Sokak'ta alt yapı çalışması yapıyor ve bu dar, bakımsız, terkedilmişliğine dokunmuyor. 

Suya doymuş olan toprak güneşin çıkmasını bekliyor

Sokak sakinleri yıllardır şikayette bulunuyor, ancak değişen hiçbir şey yok. Ne kalıcı bir altyapı çalışması yapılıyor ne de belediyeye ait arsa için bir temizlik veya düzenleme adımı atılıyor. Çanakkale gibi tarih ve şehitler kenti olan bir şehirde, bir deniz şehidinin adının çamur, su birikintisi ve pislik içindeki görüntüyle anılması kabul edilebilir değil.

Şehrin tam kalbinde ama kaderine bırakılmış Albay Hakkı Burak Sokak Belediyenin gönlünün olmasını ve burayı adam etmesini bekliyor.

Bu sokak, sadece bir yol değil; aynı zamanda bir ayıbın adresi. Şehidimizin adı tabelada var, ama belediyenin vicdanında yok.

Bakalım bu durum daha ne zamana kadar sürecek ?

Çanakkale'nin kalbi olan Merkez ilçe, ilin en kalabalık yerleşimidir.

Belde Sayısı: 1 (Kepez, son yıllarda nüfusu çok arttı ve pek çok ilçeden daha yoğun nüfusa sahip. Ayrıca Türkiye'nin en büyük belde belediyesi olarak dikkat çekiyor)

Çanakkale son yılların gözde illerinden biri; sakinliği ve dinginliği dikkat çekiyor

Köy Sayısı: 51

En Kalabalık Köy: Karacaören. Şehir merkezine yakınlığı ile bilinen Karacaören, yaklaşık 4.000 üzerindeki nüfusuyla birçok küçük ilçeden bile daha kalabalıktır.

BiGA

Çanakkale'nin sanayi ve hayvancılık merkezi olan Biga, Çanakkale merkez ilçenin ardından en yüksek nüfusa sahip ilçedir.

Belde Sayısı: 2 (Karabiga, Gümüşçay)

Biga hayvancılık, tarım ve sanayi açısından önemli bir merkez

Köy Sayısı: 108

En Büyük Köy: Ağaköy. Özellikle üniversite yerleşkesine yakınlığı ve gelişmiş yapısıyla Biga'nın en büyük köyü konumundadır.

ÇAN

Seramik sanayisinin kalbi olan Çan, köyleriyle birlikte oldukça yoğun bir nüfusa sahiptir. Çanak şeklindeki yerleşim planıyla kış aylarında yoğun bir kirlilik arzeder. 

Belde Sayısı: 1 (Terzialan)

Kale Seramik ve Termik Santrallerle havası sürekli kirletilen ilçe Çan

Köy Sayısı: 65

En Büyük Köy:  Etili (Etili, sanayi ve yerleşim düzeniyle bölgenin en gelişmiş köyleri arasında başı çeker. Kaplıcalarıyla da ünlü bir köydür).

GELiBOLU

Tarihi yarımadanın önemli merkezi Gelibolu, hem stratejik hem de turistik bir öneme sahiptir. Çanakkale'nin avrupa yakasındaki en büyük ilçesi ve cazibe merkezidir. 

Belde Sayısı: 2 (Evreşe, Kavakköy)

Çanakkale'nin tarihi zenginliği ile öne çıkan ilçesi

Köy Sayısı: 26

En Büyük Köy: Bolayır. Tarihi önemi ve nüfus yoğunluğu ile ilçenin en bilinen ve en büyük köyüdür. Geçmiş yıllarda belediye olan Bolayır, yeterli nüfusa sahip olmadığı için belde olma statüsünü kaybetmişti. 

AYVACIK

Turizmin ve zeytinciliğin merkezi Ayvacık, köy sayısı bakımından oldukça zengindir. Ayrıca el dokuması ve kök boya ile üretilen halıları ile dikkat çeker. Sahil şeridinin turistik olması özellikle yaz aylarında oldukça yoğundur. 

Upuzun sahilleriyle dünyanın her yerinden mıknatıs gibi insanları kendine çekiyor

Belde Sayısı: 1 (Küçükkuyu)

Köy Sayısı: 64

En Büyük Köy: Gülpınar. Antik değerleri ve yerleşik nüfusuyla dikkat çeker. Geçmiş yıllarda belde belediyesi olan Gülpınar bugün köy statüsündedir.

EZiNE

Peyniriyle dünyaca ünlü olan Ezine, geniş bir kırsal alana yayılmıştır. Çanakkale - İzmir karayolunun üzererindeki ilçenin gelişmişlik düzeyi sınırlıdır. 

Belde Sayısı: 1 (Geyikli)

Peynirin başkenti; Çanakkale - İzmir karayolu üzerinde kurulu bir ilçemiz

Köy Sayısı: 49

En Büyük Köy: Mahmudiye. Tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu en kalabalık köylerinden biridir. Ayrıca bu köy sınırları içinde Akçansa gibi dev bir kuruluş vardır. Mahmudiye de geçmişte belde olma statüsünü kaybetmiştir. 

YENiCE

Kazdağları'nın eteklerinde yer alan Yenice, yüksek köy sayısıyla dikkat çeken ilçelerden biridir. Geçmiş yıllarda sürfün yeri sayılsa da bugün pek çok kişinin cazibe merkezi olmasıyla ünlüdür. 

Kaz Dağlarının eteğinde havası ile ünlü; çileği ile ekonomik değer yaratıyor

Belde Sayısı: 1 (Kalkım)

Köy Sayısı: 76

En Büyük Köy: Hamdibey'dir. . Eski bir belde belediyesi olması sebebiyle gelişmiş altyapıya ve yüksek nüfusa sahiptir. 

BAYRAMiÇ

Doğa harikası Bayramiç, tarımsal üretimin merkezidir. Özellikle caorafi işaretli çok sayıda meyve üretimi vardır. Çok fazla bilinmemekle birlikte zeytin ve zeytin yağı çok özeldir. 

Belde Sayısı: Beldesi bulunmamaktadır.

Meyvecilikte markalaşmış bir ilçemiz; Kaz Dağlarına sırtını yaslamış marka ilçe

Köy Sayısı: 75

En Büyük Köy: Evciler. Kazdağları turizmi ve elma üretimiyle ilçenin en dinamik ve kalabalık köyüdür. Derekolu olarak da bilinen bölgede çok sayıda köy özellikle meyve konusunda iddialı üretime sahiptir. 

LAPSEKi

Köprü projesiyle birlikte değeri artan Lapseki, stratejik bir geçiş noktası olmuştur. Kirazıyla ünlü ilçe son yıllarda turizm sektöründe de adını duyuruyor. 

Belde Sayısı: 2 (Çardak, Umurbey)

1915 köprüsü ile tercih edilmekte şansını çok yükseltti; kirazı ile ünlü

Köy Sayısı: 40

En Büyük Köy: Adatepe. Nüfus ve yerleşim alanı bakımından ilçenin önde gelen köylerindendir.

ECEABAT

Şehitliklere ev sahipliği yapan Eceabat, sakin yapısıyla bilinir ancak buradaki tarihi doku nedeniyle önemli bir ivmeye sahiptir. Son yıllarda bölgede bağcılık ve şarap üretimi gelişerek çok önemli bir üretim kapasitesine ulaşmıştır. 

Son yıllarda tarihi alanlarının yanı sıra bağcılık ve şarap üretimi ile öne çıkıyor

Belde Sayısı: Beldesi bulunmamaktadır.

Köy Sayısı: 12

En Büyük Köy: Alçıtepe. Tarihi alanların merkezinde yer alması nedeniyle nüfus hareketliliği en yüksek köyüdür.

GÖKÇEADA

Türkiye'nin en büyük adası olan Gökçeada, kendine has bir köy yapısına sahiptir. Adanın güçlendirilmesi için geçmiş yıllarda Türkiye'nin her yerinden kültürel göç akını gerçekleştirilmiştir. Ada son yıllarda rüzgarıyla ünlü olmu ve pek çok turizm etkinliğini kendine çekmiştir. 

Zaman burada duruyor ve her şey yavaş yavaş ilerliyor; mutlu olmanın adresi Gökçeada

Belde Sayısı: Beldesi bulunmamaktadır.

Köy Sayısı: 10

En Büyük Köy: Yeni Bademli. Turizm sezonunda nüfusu katlanarak artmaktadır. Dünün ulaşılamayan adası Gökçeada bugünün turizm destinasyonu olmayı başarmış Türkiye'nin en büyük adasıdır. 

BOZCAADA

Bozcaada, Türkiye'nin köyü olmayan tek ilçesidir. Yaz aylarında nüfusu artsa da kış aylarında nüfusu düşer. Dünyanın yakından tanıdığı Bozcaada önemli bir turizm merkezi olmanın yanı sıra son yıllarda gastronomi alanında da önemli mesafe almıştır. 

Her zaman popüler her zaman kalabalık; ada artık şarapçılığını da geliştirdi

İdari Yapı: İlçe merkezi mahallelerden oluşur; resmi olarak bağlı bir köyü veya beldesi yoktur.

Çanakkale'nin En Kalabalık İlçesi Hangisi?

Köyleri ve beldeleriyle birlikte toplam nüfusu en fazla olan ilçe Çanakkale Merkez'dir. Merkez ilçeyi sırasıyla Biga ve Çan takip etmektedir. Nüfusun en az olduğu ilçe ise Bozcaada'dır.

Gökçeada’nın tarihine ışık tutan bu eşsiz kare, adanın derin sessizliğini ve doğanın sunduğu nadir manzaralardan birini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Takvimler 24 Mart 1993’ü gösterirken, Kuzulimanı alışılmışın dışındaki beyaz örtüsüyle adeta zamanın durduğu bir ana tanıklık etmişti.

Denizle karın iç içe geçtiği bu karlı sabahta, limanda demirli duran tekneler ve kıyıdaki yapılar, sert mart soğuğunun getirdiği vakur bir sessizliğe gömülmüş durumda. Fotoğrafın merkezinde yer alan emektar gemi, Gökçeada’nın denizcilik kültürünün ve adalı olmanın getirdiği direncin bir sembolü gibi yükselirken, arka plandaki karlı yamaçlar adanın ne denli büyüleyici bir coğrafyaya sahip olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.