Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatlarına ilişkin Nisan ayı verilerini açıkladı. Açıklanan verilere göre, dünya genelinde temel gıda ürünlerinin fiyatlarını izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi üst üste üçüncü ayda da yükseldi. Özellikle bitkisel yağ fiyatlarındaki sert artış ve enerji maliyetlerindeki yükseliş, bu artışta belirleyici rol oynadı.
Nisan ayında ortalama 130,7 puan olarak ölçülen endeks, bir önceki aya göre yüzde 1,6, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 2,0 artış gösterdi. Bu tablo, küresel ölçekte gıda fiyatlarının yeniden yükseliş trendine girdiğini ortaya koydu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ETKİSİ: FİYATLAR NEDEN YÜKSELİYOR?
Uzmanlara göre artışın en önemli nedenlerinden biri, Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler ve özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan aksaklıklar oldu. Bu durum, enerji maliyetlerini yükseltirken tarımsal üretimde kullanılan gübre fiyatlarını da doğrudan etkiledi.
Artan maliyetler nedeniyle çiftçilerin üretim tercihlerini değiştirmeye başladığı belirtiliyor. Özellikle gübreye daha az ihtiyaç duyan ürünlere yönelim, buğday gibi temel ürünlerde ekim alanlarının daralabileceği endişesini beraberinde getiriyor.
TAHIL FİYATLARI ARTIYOR: BUĞDAY VE MISIRDA SON DURUM NE?
FAO Tahıl Fiyat Endeksi de Nisan ayında yükseliş gösterdi. Buğday fiyatları yüzde 0,8 artarken, mısır fiyatlarında da yüzde 0,7’lik bir artış yaşandı. ABD’deki kuraklık endişeleri ve Avustralya’daki yağış belirsizliği, bu artışın temel nedenleri arasında gösteriliyor.
Ayrıca Brezilya’daki hava koşulları ve küresel arzın sıkılaşması, mısır fiyatlarını yukarı yönlü baskılamaya devam ediyor. Buna karşın sorgum fiyatlarında yüzde 4’lük bir düşüş yaşanması dikkat çekti.
PİRİNÇ VE YAĞ FİYATLARI ZİRVEDE: EN ÇOK HANGİ ÜRÜNLER ETKİLENDİ?
Nisan ayında en dikkat çekici artışlardan biri bitkisel yağ fiyatlarında görüldü. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, yüzde 5,9 artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Palm yağı başta olmak üzere soya, ayçiçeği ve kanola yağlarında ciddi yükselişler yaşandı.
Uzmanlar, bu artışın arkasında yüksek petrol fiyatlarının etkisiyle artan biyoyakıt talebinin bulunduğunu belirtiyor. Güneydoğu Asya’da üretimin düşebileceği yönündeki beklentiler de fiyatları yukarı çekiyor.
Pirinç fiyatlarında da yüzde 1,9’luk artış kaydedildi. Özellikle Indica ve aromatik pirinç türlerinde yaşanan yükseliş, üretim ve lojistik maliyetlerindeki artışla ilişkilendiriliyor.
ET FİYATLARI REKOR KIRDI: VATANDAŞ NE DİYOR?
FAO verilerine göre et fiyatları da yükselişini sürdürdü. Et Fiyat Endeksi Nisan ayında aylık yüzde 1,2, yıllık ise yüzde 6,4 artarak yeni bir rekor seviyeye ulaştı.
Brezilya’da sığır eti arzının sınırlı olması fiyatları yukarı çekerken, Avrupa Birliği’nde artan talep domuz eti fiyatlarını yükseltti. Bu gelişmeler, dünya genelinde et fiyatlarının baskı altında kalmaya devam edeceğini gösteriyor.
Bu tablo, Türkiye’de de vatandaşların yakından hissettiği bir süreci akıllara getirdi.
ŞEKER VE SÜT ÜRÜNLERİNDE DÜŞÜŞ: DENGE SAĞLANABİLİR Mİ?
Her ne kadar birçok kalemde artış yaşansa da bazı ürünlerde düşüş dikkat çekti. Şeker fiyatları yüzde 4,7 gerilerken, süt ürünleri fiyatlarında da yüzde 1,1’lik düşüş kaydedildi.
Şeker fiyatlarındaki gerilemede Çin ve Tayland gibi büyük üretici ülkelerde artan arz etkili oldu. Brezilya’da yeni hasat döneminin başlaması da bu düşüşü destekledi.
Süt ürünlerinde ise Avrupa Birliği’nde artan süt arzı ve Okyanusya’daki üretim artışı fiyatları aşağı çekti.
ARZ GÜÇLÜ AMA RİSKLER DEVAM EDİYOR: ŞİMDİ NE OLACAK?
FAO’nun tahminlerine göre küresel tahıl üretimi 2025 yılında yüzde 6 artarak 3 milyar 40 milyon tona ulaşacak. Bu durum, arzın genel olarak güçlü kalacağını gösterse de belirsizlikler devam ediyor.
Özellikle gübre fiyatlarındaki artış ve enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesi, önümüzdeki dönem için risk oluşturuyor. Tarımsal Piyasa Bilgi Sistemi (AMIS) verileri de gübre arzındaki aksaklıkların sürdüğünü ortaya koyuyor.
Tüm bu gelişmelerin ışığında uzmanlar, küresel gıda piyasalarında dalgalı seyrin devam edebileceğine dikkat çekiyor. Nisan ayı verileri ise özellikle bitkisel yağlar, et ve tahıl ürünlerinde yaşanan artışların önümüzdeki dönemde de etkisini sürdürebileceğini gösteriyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: