Yeni dönem resmen başladı! Şirketler ve finans sektörü için yeşil taksonomi kuralları belli oldu

Türkiye’nin sürdürülebilir yatırımları ve yeşil finansmanı destekleme hedefi doğrultusunda hazırlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme; ekonomik faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesinden şirketlerin raporlama süreçlerine, finans kuruluşlarının yükümlülüklerinden “yeşile boyama” olarak tanımlanan uygulamaların önlenmesine kadar geniş bir alanı kapsıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle birlikte Türkiye’de hangi ekonomik faaliyetlerin çevresel hedeflere önemli ölçüde katkı sağladığının belirlenmesine yönelik yeni bir sistem oluşturuldu.

Yönetmelik, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesini ve ekonomik faaliyetlerin belirli çevresel kriterler üzerinden sınıflandırılmasını amaçlıyor.

TÜRKİYE YEŞİL TAKSONOMİSİ YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Yeni düzenlemenin merkezinde Türkiye Yeşil Taksonomisi bulunuyor. Yönetmelikte taksonomi; iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlayan ekonomik faaliyetlere ilişkin ilke ve kriterleri belirleyerek iklim finansmanının harekete geçirilmesine katkıda bulunan bir sınıflandırma sistemi olarak tanımlanıyor.

Sistem kapsamında ekonomik faaliyetlerin yalnızca “yeşil” olarak nitelendirilmesi yeterli olmayacak. Bir faaliyetin uyumlu ekonomik faaliyet sayılabilmesi için belirlenen şartların birlikte karşılanması gerekecek.

Buna göre faaliyetin çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, diğer çevresel hedeflerden hiçbirine önemli zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma önlemlerine uyması gerekiyor.

ALTI FARKLI ÇEVRESEL HEDEF BELİRLENDİ

Yönetmelikte Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında altı temel çevresel hedef belirlendi.

Bunlar; sera gazı emisyonlarının azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonu olarak sıralandı.

Bu hedefler doğrultusunda ekonomik faaliyetlerin çevresel etkilerinin belirli teknik kriterlere göre değerlendirilmesi öngörülüyor.

“YEŞİLE BOYAMA”YA KARŞI YENİ KRİTER

Yönetmeliğin dikkat çeken başlıklarından biri de “yeşile boyama” uygulamasının önlenmesi.

Düzenlemede yeşile boyama; bir kurum, kuruluş veya şirketin ürün ya da hizmetlerinin çevresel hedeflerden bir veya daha fazlasına önemli ölçüde katkı sağladığı ve diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermediği algısını oluşturmak amacıyla halkla ilişkiler, reklam, pazarlama veya finansman yöntemlerinin aldatıcı şekilde kullanılması olarak tanımlandı.

Böylece sürdürülebilirlik iddialarının yalnızca reklam veya tanıtım söylemleriyle değil, belirlenen teknik kriterler ve raporlama sistemi üzerinden değerlendirilmesinin önü açılıyor.

KATI FOSİL YAKITLARA İLİŞKİN DİKKAT ÇEKEN MADDE

Yönetmelikte teknik tarama kriterleriyle ilgili önemli bir düzenleme de yer aldı.

Buna göre Başkanlık tarafından belirlenecek teknik tarama kriterleri doğrultusunda, katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim faaliyetleri çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyecek.

Teknik tarama kriterlerinin hazırlanmasında ekonomik faaliyetlerin kısa ve uzun vadeli etkileri, çevresel hedeflere katkıları ve diğer çevresel hedeflere zarar verip vermediği dikkate alınacak.

Kriterlerin mümkün olduğunca niceliksel olarak belirlenmesi ve doğrulanabilir olması da yönetmelikte yer alan esaslar arasında bulunuyor.

ŞİRKETLERİN RAPORLAMA SÜRECİ NASIL OLACAK?

Yönetmeliğe göre Ek-1’de yer alan uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, Başkanlığın internet sitesinde yayımlanacak raporlama şablonlarına uygun şekilde raporlama yapabilecek.

Finans sektöründe ise bazı kuruluşlar için raporlama yükümlülüğü getiriliyor.

Aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve portföy yönetim şirketleri ile Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren bankalar, ayrıca ilgili mevzuat kapsamında faaliyet gösteren sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde raporlama yapmak zorunda olacak.

Raporların, ilgili mali tablo döneminin bitimini takip eden altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yüklenmesi öngörülüyor.

RAPORLAR ELEKTRONİK SİSTEME YÜKLENECEK

Taksonomi kapsamında yapılacak işlemler için Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi oluşturulacak.

Yönetmeliğe göre taksonomi sürecine ilişkin iş ve işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek. Sisteme yüklenen taksonomi raporlarının kamuoyuna açık olması da esas olarak belirlendi.

Böylece şirketlerin ve finans kuruluşlarının çevresel sürdürülebilirlik kapsamında gerçekleştirdiği raporlamaların belirli bir sistem üzerinden takip edilmesi amaçlanıyor.

FİNANS KURULUŞLARI İÇİN GEÇİŞ SÜRECİ

Yönetmelikte finans kuruluşları için özel bir geçiş dönemi de düzenlendi.

Buna göre yönetmeliğin 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen finansal kuruluşlar, 1 Ocak 2029 tarihine kadar taksonomi raporlaması yapmak zorunda olmayacak.

Bu tarihe kadar geçiş sürecinin tamamlanması ve ilgili kuruluşların yeni sisteme uyum sağlaması bekleniyor.

RAPORLAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜNDE YÜZDE 10 SINIRI

Yönetmelikte şirketlerin raporlama süreçlerine ilişkin dikkat çeken bir başka düzenleme de yüzde 10 sınırı oldu.

Uygun ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan hasılatın şirketin tüm faaliyetlerinden kaynaklanan toplam hasılatına oranının yüzde 10'un altında olması halinde ilgili ekonomik faaliyetin anahtar performans göstergesinin raporlamaya dahil edilmeyebileceği belirtildi.

Aynı düzenleme yatırım harcamaları ve işletme giderleri için de geçerli olacak.

Buna göre uygun ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan yatırım harcamalarının toplam yatırım harcamalarına, işletme giderlerinin ise toplam işletme giderlerine oranının yüzde 10'un altında kalması halinde ilgili faaliyetlerin anahtar performans göstergelerinin raporlamaya dahil edilmemesine imkân tanındı.

UYMAYANLARA İDARİ PARA CEZASI UYGULANABİLECEK

Yönetmelikte raporlama yükümlülüklerinin yerine getirilmemesine ilişkin yaptırım da bulunuyor.

Raporlama kapsamında gerekli bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, 7552 sayılı İklim Kanunu'nun ilgili hükümleri doğrultusunda idari para cezası uygulanabilecek.

Taksonomi sisteminin yürütülmesinden ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki İklim Değişikliği Başkanlığı sorumlu olacak.

YENİ SİSTEMİN HEDEFİ NE?

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği ile ekonomik faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik açısından ortak kriterler üzerinden değerlendirilmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının desteklenmesi ve yeşil finans piyasasında daha şeffaf bir yapının oluşturulması hedefleniyor.

Yönetmelik aynı zamanda Türkiye'nin net sıfır emisyon hedefi ve yeşil büyüme vizyonuyla uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesini esas alıyor.

Yeni düzenleme 24 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan Resmî Gazete ile yürürlüğe girdi. Teknik tarama kriterleri ise İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenerek Başkanlığın resmî internet sayfasında yayımlanacak. Güncellenecek kriterlerin her yıl 15 Aralık'a kadar yayımlanması ve takip eden yıl itibarıyla uygulanması öngörülüyor.