30 Kasım 2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Metal Üretimi ve İşlenmesinde Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği, metal sektöründeki sanayi emisyonlarını azaltmak, kaynak verimliliğini artırmak ve sektörün yeşil dönüşüm sürecini desteklemek amacıyla hazırlandı. Tebliğ, çevrenin bütüncül olarak korunması ve sıfır kirlilik hedeflerine ulaşılması için hem mevcut tesislere hem de yeni kurulacak tesislere yönelik kapsamlı düzenlemeler içeriyor.
Amaç: Sanayi Emisyonlarının Kaynağında Azaltılması
Tebliğin temel amacı; metal üretimi ve işlenmesi sırasında oluşan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğini kaynağında önlemek. Bu kapsamda Mevcut En İyi Teknikler (MET) ve MET ile İlişkili Emisyon Seviyeleri (MET-İES) tanımlanarak işletmelerin Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) belgelendirme sürecine teknik temel oluşturuluyor.
Tebliğ, çevresel etkilerin azaltılması, atık oluşumunun önlenmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve kaynakların sürdürülebilir kullanımı gibi hedeflere yönelik standartları belirliyor.
Kapsam: Demir-Çelikten Metal Yüzey İşlemlerine Kadar Geniş Alan
Tebliğ; Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği’nin EK-1 listesinde yer alan metal üretimi ve işlenmesine ilişkin faaliyetleri kapsıyor. Buna demir-çelik üretimi, demirli ve demir dışı metallerin işlenmesi, metal dökümhaneleri, metallerin ve plastiklerin yüzey işlemleri gibi farklı üretim alanları dâhil ediliyor.
Metal sektörünün geniş üretim zinciri göz önüne alındığında Tebliğ, farklı alt sektörler için hem genel MET hem de sektöre özgü MET hükümlerini detaylandırıyor.
Tanımlar: MET ve Çevresel Performans Kriterleri Netleştirildi
Tebliğin tanımlar bölümünde “emisyon”, “emisyon sınır değeri”, “mevcut tesis”, “yeni tesis”, “çevresel performans seviyesi” gibi terimler açıkça belirleniyor. Bu tanımlar, işletmelerin yükümlülüklerini ve performans ölçüm yöntemlerini standartlaştırmayı amaçlıyor.
MET-İES ve MET-İÇPS kriterleri, üretim süreçlerinde uygulanması gereken teknolojik seviyeyi ve çevresel performans seviyesini ayrıntılı şekilde ortaya koyuyor.
MET Uyum Puanlaması ve Performans Skoru
Tesislerin MET’e uyum durumu, Bakanlık tarafından yayımlanan puanlama tablosu üzerinden değerlendirilecek. Uyum puanı, tesislerin SYD belgesi kategorisinin de belirleyicisi olacak.
Ayrıca tesislerin çevresel performans skorları; toksisite, küresel ısınma potansiyeli, asidifikasyon, ötrofikasyon, fotokimyasal ozon oluşumu, su ve enerji verimliliği gibi çok sayıda faktörü içeren algoritmaya göre hesaplanacak. Bu algoritma, Bakanlık tarafından resmî internet sitesinde yayımlanacak.
Demir ve Çelik Üretimi İçin Genel MET
Tebliğin önemli başlıklarından biri demir ve çelik sektörü için belirlenen genel MET hükümleri oldu. Buna göre tesislerde çevre yönetim sistemi kurulması, enerji yönetiminin etkinleştirilmesi, hammaddelerin depolanmasından kaynaklı yayılı toz emisyonlarının kontrolü, atık su yönetimi ve gürültü yönetimi gibi zorunluluklar bulunuyor.
Su kullanımından proses kalıntılarına kadar tüm üretim adımlarında çevresel etkilerin azaltılması hedefleniyor.
Demirli ve Demir Dışı Metal Endüstrileri İçin Detaylı MET
Demirli metalleri işleme endüstrisi için genel MET; enerji verimliliği, malzeme verimliliği, hava ve su emisyonlarının kontrolü gibi konuları içeriyor.
Demir dışı metal endüstrisinde ise cıva, NOx, SO₂ gibi emisyonların azaltılması, yer altı sularının korunması, proses kontrolünün iyileştirilmesi ve enerji optimizasyonu gibi başlıklar öne çıkıyor.
Bu sektörler için hazırlanan sektörel MET dokümanları, üretim süreçlerinin özelliklerine göre detaylandırılıyor. Alüminyum, çinko, kadmiyum gibi metallerin birincil ve ikincil üretimine ilişkin ayrıntılı MET hükümleri de Tebliğde yer alıyor.
Metal ve Plastik Yüzey İşlemlerine Özel Düzenlemeler
Metallerin ve plastiklerin yüzey işlemlerinde kullanılan kimyasallar, çözeltiler ve arıtım süreçleri dikkate alınarak genel ve sektörel MET gereklilikleri belirlendi.
Dışa sürüklemeyi azaltmaya yönelik jig ve varil hatlarına özel teknikler, tehlikeli maddelerin ikamesi, yağ çözücü çözeltilerin geri kazanımı, anotlama ve baskı devre kartları gibi üretim süreçlerine yönelik standartlar da Tebliğ kapsamında.
Rehber Dokümanlarla Desteklenen Değerlendirme Süreci
Tebliğde, SYD belgelendirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde kullanılabilecek çok sayıda rehber doküman listeleniyor. Enerji verimliliği rehberleri, izleme ilkeleri, ortak atık su ve atık gaz yönetimi, soğutma sistemleri, metal işleme prosesleri ve su verimliliği rehberleri bu kapsamda yer alıyor.
Bu kapsamlı rehber listesi, tesislerin çevresel yükümlülüklerini doğru şekilde uygulayabilmesi için önemli bir teknik altyapı oluşturuyor.
AB Mevzuatıyla Uyumlu Düzenleme
Tebliğ, 2024/1785 sayılı AB Direktifi ile güncellenen Endüstriyel Emisyonlar Direktifi dikkate alınarak hazırlandı. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırmalar Merkezi (JRC) tarafından yayımlanan MET referans dokümanları da Tebliğin temelini oluşturuyor.
Bu uyum, Türkiye’deki metal sektörünün Avrupa çevre standartlarına entegrasyonunu güçlendirmeyi hedefliyor.
Yürürlük Tarihi 1 Aralık 2025
Tebliğ 1 Aralık 2025’te yürürlüğe girecek. Uygulamadan ve yürütmeden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı sorumlu olacak.
Yorumlar
Kalan Karakter: