30 Kasım 2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kimya Endüstrisinde Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği, kimya sektörüne ilişkin sanayi emisyonlarının azaltılması, kaynak verimliliğinin artırılması ve temiz üretim uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla hazırlandı. Tebliğ, çevre ve insan sağlığının bütüncül olarak korunmasına yönelik sıfır kirlilik hedefi doğrultusunda şekillendirildi. Düzenleme, aynı zamanda işletmelerin Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) belgelendirme sürecinin teknik çerçevesini de ortaya koyuyor.
Amaç: Kimya Sektöründe Entegre Kirlilik Kontrolü
Tebliğin temel amacı; kimya endüstrisinde hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine yol açan emisyonların kaynağında azaltılması, atık oluşumunun önlenmesi ve kaynakların verimli kullanılması olarak belirlendi. Düzenleme, MET ve MET ile İlişkili Emisyon Seviyeleri (MET-İES) kapsamında uygulanacak teknik kriterleri açıklıyor. Böylece kimya sektöründe temiz üretim tekniklerinin standartlaştırılması hedefleniyor.
Kapsam: Kimyasal ve Biyolojik Tepkimelerle Üretim Yapan Tesisler
Tebliğ, Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği’nin EK-1 listesinde yer alan 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5 ve 4.6 maddelerinde tanımlanan madde veya madde gruplarına yönelik kimyasal ya da biyolojik tepkimeyle endüstriyel ölçekte üretim yapan işletmeleri kapsıyor. Böylece organik, inorganik, özel kimyasallar, polimerler ve klor alkali tesisleri başta olmak üzere geniş bir üretim alanı düzenleme kapsamına alınmış oldu.
Tanımlar: MET ve Emisyon Kriterlerinin Çerçevesi
Tebliğde “emisyon”, “emisyon sınır değeri (ESD)”, “mevcut tesis”, “yeni tesis”, “MET-İÇPS” ve “MET-İES” gibi temel kavramlar açıkça tanımlanıyor. Bu tanımlar, işletmelerin çevresel yükümlülüklerini, performans değerlendirmelerini ve teknik gerekliliklerini netleştiriyor. Ayrıca bazı teknik terimlere ilişkin ek tanımlar Tebliğ eklerinde yer alıyor.
MET Uyum Puanlaması: SYD Kategorisi Belirlenecek
Tesislerin MET’e uyum durumu Bakanlık tarafından yayımlanacak puanlama tablosu üzerinden hesaplanacak. Bu puanlama, işletmenin SYD belgesi kapsamında yer alacağı kategori için temel belirleyici olacak. Çevresel performans skorları ise toksisite, küresel ısınma potansiyeli, asidifikasyon, ozon incelmesi, karbon ayak izi, enerji verimliliği ve su verimliliği gibi unsurları içeren bir algoritma aracılığıyla belirlenecek.
Büyük Hacimli Organik Kimyasallar İçin MET Düzenlemeleri
Tebliğde büyük hacimli organik kimyasallar için hem genel hem de sektörel MET gereklilikleri tanımlanıyor. Genel MET kapsamında hava ve suya emisyonlar, kalıntı yönetimi ve kaynak verimliliği başlıkları bulunuyor. Sektörel MET ise düşük olefinler, aromatikler, formaldehit, etilen oksit, fenol, etanolamin, TDI-MDI, hidrojen peroksit gibi ürünlerin üretim süreçlerine yönelik özel teknikleri kapsıyor.
Polimer Üretimi: Emisyon Azaltımı ve Döngüsel Ekonomi Odaklı MET’ler
Polimer üretimi için belirlenen genel MET; çevre yönetim sistemleri, hava emisyonları, suya deşarjlar, atık yönetimi ve acil durum stratejilerini içeriyor. Sektörel MET ise poliolefin, PVC, polistiren, doymamış poliester, ESBR, PET, poliamid ve viskon gibi farklı polimer ürün gruplarına özgü teknik gerekliliklerden oluşuyor.
Özel Organik ve Özel İnorganik Kimyasallar İçin Ayrıntılı Teknikler
Özel organik kimyasallar için MET; proses güvenliği, kontrolsüz reaksiyonların önlenmesi, çıkış gazlarının arıtılması ve çözücü geri kazanımı gibi teknik adımları içeriyor. Özel inorganik kimyasallar için ise hammadde tedariği, sentez, depolama, atık gaz arıtımı ve enerji kullanımı gibi alanlarda MET tanımlanıyor. Pigmentler, fosfor bileşikleri, silikonlar, patlayıcılar ve siyanürler gibi ürünlere özel sektörel MET’ler de Tebliğ eklerinde yer alıyor.
Ortak Atık Gaz Yönetimi: Emisyon Azaltımına Yönelik MET
Tebliğ, kimya endüstrisinde ortak atık gaz yönetimine ilişkin genel ve sektörel MET’leri de tanımlıyor. Kanalize emisyon yönetimi, VOC kontrolü, izleme gereklilikleri ve partikül bağlı metal emisyonlarının azaltılması bu bölümde yer alan başlıca konular arasında bulunuyor.
AB Direktifleriyle Uyumlu Yeni Düzenleme
Tebliğ, 2024/1785 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ile AB’nin 2010/75/AB Endüstriyel Emisyonlar Direktifi çerçevesinde yayımlanan MET referans dokümanları dikkate alınarak hazırlandı. Böylece Türk kimya endüstrisinin Avrupa çevre standartlarıyla uyumu güçlendirilmiş oldu.
Yürürlük Tarihi 1 Aralık 2025
Tebliğ 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. Uygulama ve yürütme görevini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı üstlenecek. Kimya endüstrisindeki tüm tesislerin belirtilen tarihe kadar MET uyum hazırlıklarını tamamlaması bekleniyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: