26 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde dikkat çeken bir değişimi beraberinde getirdi. “Karadeniz Teknik Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği” resmen yürürlüğe girerken, bilimsel araştırmalarda kullanılacak deney hayvanlarına ilişkin yeni kurallar, etik süreçler ve araştırma standartları da netleşti.
Yönetmelikte yer alan detaylar yalnızca akademik çevrelerde değil, hayvan refahı konusunda hassasiyet gösteren vatandaşlar arasında da merak konusu oldu. Özellikle deney hayvanlarının üretimi, bakımı, araştırmalarda kullanımı ve etik denetim süreçlerine ilişkin maddeler dikkat çekti.
Yeni düzenleme ile birlikte Karadeniz Teknik Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösterecek merkezde uluslararası standartların esas alınacağı belirtilirken, araştırmacılara sağlanacak laboratuvar imkânları da genişletiliyor.
DENEY HAYVANLARI İÇİN ULUSLARARASI STANDART VURGUSU
Yönetmelikte merkezin temel amacının; bilimsel araştırma, uygulama ve eğitim faaliyetlerinde kullanılacak deney hayvanlarının uluslararası standartlarda üretilmesi, bakımı ve araştırmacılara sunulması olduğu ifade edildi.
Ayrıca merkezde yalnızca deney hayvanlarının barındırılması değil, araştırmacılara teknik destek sağlanması, eğitim verilmesi ve danışmanlık hizmetleri sunulması da planlanıyor.
Bilimsel araştırmaların hız kazandığı Türkiye’de bu tür merkezlerin sayısının artması dikkat çekerken, özellikle sağlık, tıp ve biyolojik araştırmalar açısından yeni altyapıların oluşturulması önem taşıyor.
EN DİKKAT ÇEKEN MADDE: ETİK KURUL ŞARTI
Yönetmelikte öne çıkan en önemli başlıklardan biri ise deneylerin etik denetime tabi tutulması oldu. Buna göre merkez bünyesinde yürütülecek tüm çalışmalar için Yerel Etik Kurul onayı zorunlu olacak.
Ayrıca deney hayvanları üzerinde işlem yapacak araştırmacıların özel sertifikalara sahip olması gerekecek. Yetkisiz kişilerin deney süreçlerinde görev alamayacağı açık şekilde belirtildi.
Araştırmacıların çalışmalar sırasında “zarar vermeme”, “şeffaflık”, “dürüstlük” ve “gizlilik” ilkelerine uygun davranmaları gerektiği de yönetmelikte yer aldı.
Bu maddeler, son yıllarda kamuoyunda sık sık tartışma konusu olan deney hayvanları uygulamalarına ilişkin etik hassasiyetlerin daha görünür hale geldiği yorumlarına neden oldu.
HAYVANLARIN TÜRLERİ VE SAYILARI RAPORLANACAK
Yeni yönetmeliğin dikkat çeken bir diğer detayı ise şeffaflık uygulamaları oldu. Merkez müdürlüğü her yıl; kullanılan deney hayvanlarının türleri, sayıları ve kullanım amaçlarını içeren detaylı bir rapor hazırlayacak.
Hazırlanacak raporun Rektörlüğe sunulacağı belirtilirken, merkezde yapılan tüm işlemlerin kayıt altına alınacağı ifade edildi.
Uzmanlara göre bu uygulama, hem bilimsel denetimi güçlendirecek hem de süreçlerin daha kontrollü yürütülmesini sağlayacak.
Merkez bünyesinde ayrıca acil durum eylem planı hazırlanacağı ve personelin bu konuda özel eğitim alacağı da yönetmelikte yer aldı.
YENİ MERKEZDE NELER YAPILACAK?
Yönetmeliğe göre merkezde deney hayvanlarının üretimi ve bakımı için özel laboratuvar altyapıları kurulacak. Gerektiğinde yasal üretici firmalardan deney hayvanı temin edilerek araştırmalar sürdürülebilecek.
Araştırmacılar için kurslar, seminerler, kongreler ve eğitim programları düzenlenecek. Aynı zamanda yurtiçi ve yurtdışındaki araştırma merkezleriyle iş birlikleri yapılabilecek.
Merkezde görev yapacak veteriner hekimin ise deney hayvanlarının sağlığı, bakım süreçleri, kayıt sistemi ve koruyucu hekimlik faaliyetlerinden sorumlu olacağı belirtildi.
Özellikle tıp ve sağlık alanında yürütülen bilimsel çalışmaların giderek arttığı Türkiye’de, bu tür merkezlerin araştırma süreçlerinde kritik rol oynadığı ifade ediliyor.
ESKİ YÖNETMELİK KALDIRILDI
Yeni düzenleme ile birlikte 2014 yılında yayımlanan “Karadeniz Teknik Üniversitesi Cerrahi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği” yürürlükten kaldırıldı.
Bu değişiklikle birlikte üniversitenin deney hayvanları araştırmaları konusunda daha kapsamlı ve güncel bir yapılanmaya geçtiği değerlendiriliyor.
Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğin ardından şimdi gözler Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin yeni merkez kapsamında hayata geçireceği projelere çevrildi. Özellikle etik denetim süreçleri, araştırma kapasitesi ve uluslararası iş birliklerinin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceği merak konusu olmaya başladı.
Yorumlar
Kalan Karakter: