Deneme süresi için iş sözleşmesi yazılı yapılmalı

İşçinin talip olduğu işin ve çalışacağı iş yerinin çalışma koşulları ve iş imkanlarını değerlendirmesi; işverenin de çalıştıracağı işçiye ilişkin performansı, yetkinlik gibi hususları değerlendirebilmesi için 4857 Sayılı Kanun 15. Maddesinde hizmet akdinin tarafları olan işçi ve işverenin anlaşması durumunda iş sözleşmesine deneme süresi koyabilmelerine cevaz vermiştir. Süre bakımından kanuni sınırlamaya tabi tutulan deneme süresi; anlaşmanın bireysel yapılması yahut toplu sözleşmeye dayanmasına bağlı olarak farklılık gösterir.
Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak iş akdinin toplu sözleşmeye dayandığı durumlarda deneme süresinin toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılması mümkündür.
İş Kanunu’nun 13. maddesine göre işçi veya işveren, hizmet sözleşmesini sona erdirmek istediğinde karşı tarafa ihbar öneli tanımak zorundadır. Bilhassa, deneme kaydının bulunmadığı hallerde, iş sözleşmesi 1 gün bile sürse gerek işçi gerekse işverenin karşı tarafa en az 2 hafta ihbar öneli tanıması yahut ihbar tazminatı ödemesi gerekir. Ancak deneme süresi tanımlanmış iş sözleşmesinde deneme süresiyle sınırlı olmak kaydıyla ihbar süresi oluşmaz.
İhbar tazminatı, iş kanununun hem işçiye hem de işverene tanıdığı bir haktır. İşveren ve işçi, işten ayrılmadan önce çalışma süresine göre karşılıklı işten ayrılmadan önce bildirim sürelerine uymak zorundadır. Deneme süresinin bulunduğu sözleşmelerde ise, iş sözleşmesini deneme süresi içinde feshedecek olan işçi ve işveren açısından ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü yoktur. Yani taraflar Deneme süresi içinde iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilirler.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 8. maddesine göre, süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede işverenin ve işçinin isimleri, yapılacak iş, işyerinin adresi, süresi belirli sözleşmelerde sözleşmenin süresi, var ise tarafların ileri sürdükleri özel şartlar, hizmet akdinin yapıldığı günün yanı sıra varsa deneme süresinin açıkça yer alması gerekmektedir. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde dahi işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.