Çanakkale’de yürütülen bir proje kapsamında, TRT Türk Halk Müziği repertuarında yer almasına rağmen yörede icracıları kalmayan ve unutulmaya yüz tutmuş türküler yapay zekâ desteğiyle yeniden yorumlanarak dinleyicilerle buluşturuluyor.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Dinç tarafından yürütülen çalışma, geçmişten günümüze uzanan türkü mirasını gün yüzüne çıkarmayı amaçlıyor. TRT Türk Halk Müziği repertuar kayıtlarında yer alan ve 1947 yılından itibaren yapılan derleme çalışmalarıyla notaya alınan eserler, modern teknoloji ile yeniden düzenlenerek müzik platformlarında yayımlanmaya başladı.
ÇANAKKALE TÜRKÜLERİ YAPAY ZEKA DESTEĞİYLE YENİDEN HAYAT BULDU
TRT Türk Halk Müziği repertuarında Çanakkale yöresine ait yaklaşık 40’a yakın türkü ile oyun ve zeybek havasının bulunduğu biliniyor. Ancak bu eserlerin büyük bölümünün günümüzde yörede aktif olarak icra edilmediği dikkat çekiyor. Doç. Dr. Mustafa Dinç, repertuardaki bu eserleri tespit ederek 25 saniye ile 1,5 dakika arasında değişen ses ve nota kayıtlarını tek tek deşifre etti. Ardından bağlama ile icra edilen düzenlemeleri yapay zekâ destekli programlara yükleyerek, yöreye özgü icra anlayışına uygun bir biçimde yeniden yorumladı.
Çalışma sonucunda ortaya çıkan kayıtlar, “Çanakkale Türküleri-I” başlıklı 8 eserden oluşan bir albümde toplandı. Proje kapsamında yapılan düzenlemelerde, türkülerin özgün ezgi yapısı ve enstrümantal özelliklerinin korunmasına özen gösterildi.
UNUTULAN EZGİLER YENİDEN GÜN YÜZÜNE ÇIKARILDI
Çanakkale’de bugüne kadar kamuoyunun daha çok “Sıra Sıra Siniler”, “Karyolamın Demiri”, “Balıkesir Yolunda” ve “Evreşe Yolları” gibi bilinen türkülerle tanıştığını belirten Doç. Dr. Mustafa Dinç, repertuarda bundan çok daha fazla eserin bulunduğunu ifade etti. Yapılan incelemelerde, TRT kayıtlarında yer alan ve 1947’den itibaren Nida Tüfekçi, Muzaffer Sarısözen, Saniye Can gibi isimler ile Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuvarı tarafından derlenen çok sayıda eserin günümüzde neredeyse unutulduğu görüldü.
Proje ile bu eserlerin yeniden dinleyiciyle buluşturulması hedeflenirken, özellikle yerel kültürün gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir adım atıldı. Yapay zekâ desteğiyle hazırlanan düzenlemelerin, türkülerin aslına sadık kalınarak hazırlanması dikkat çekti.
UYGULAMALI HALK BİLİMİ DERSİNDEN DOĞAN BİR PROJE
Projenin çıkış noktasının üniversitede verilen Uygulamalı Halk Bilimi dersi olduğunu belirten Doç. Dr. Mustafa Dinç, öğrencilerle yapılan tartışmaların bu fikri ortaya çıkardığını söyledi. Ders kapsamında halk biliminin 21. yüzyıldaki dönüşümü, kentleşmenin folklorik ürünlere etkisi ve yapay zekâ araçlarının kültürel üretim süreçlerine katkısı ele alındı.
Öğrencilerin son dönemde yapay zekâ ile yeniden yorumlanan türkülere yoğun ilgi gösterdiğini dile getiren Dinç, bu ilginin proje fikrinin doğmasında etkili olduğunu ifade etti. Derslerde yapılan değerlendirmelerin ardından “neden denemiyoruz” sorusuyla başlatılan çalışmalar, kısa sürede somut bir projeye dönüştü.
ÇANAKKALE TÜRKÜ KÜLTÜRÜNÜN ZENGİNLİĞİNE DİKKAT ÇEKİLİYOR
Doç. Dr. Mustafa Dinç, günümüzde türkü kültüründe bir tektipleşme ve değişim yaşandığını belirterek, özellikle düğün ve eğlencelerde popüler eserlerin ağırlık kazandığını ifade etti. Çanakkale yöresinde de 9/8’lik roman müziği tarzının sıkça icra edildiğini vurgulayan Dinç, yapılan çalışmanın bu çeşitliliği yeniden hatırlatmayı amaçladığını söyledi.
Proje kapsamında hazırlanan kayıtların “Deneysel Türküler” isimli dijital kanalda ve çeşitli müzik platformlarında paylaşılmaya başlandığı, dinleyicilerden olumlu geri dönüşler alındığı belirtildi. Çalışma sayesinde Çanakkale türkü kültürünün sanılandan çok daha geniş bir repertuara sahip olduğu vurgulanıyor.
GEÇMİŞTEN GELECEĞE UZANAN BİR KÜLTÜREL KÖPRÜ
Yapay zekâ destekli düzenlemelerle hazırlanan “Çanakkale Türküleri-I” albümü, hem akademik hem de kültürel açıdan dikkat çeken bir çalışma olarak öne çıkıyor. TRT repertuarındaki unutulmuş eserlerin yeniden gün yüzüne çıkarılması, yerel müzik mirasının korunmasına katkı sağlarken, yeni nesillerin de bu ezgilerle tanışmasına imkân tanıyor.
Proje kapsamında ilerleyen süreçte yeni albümlerin hazırlanması ve TRT repertuarında yer alan diğer Çanakkale türkülerinin de yeniden yorumlanması planlanıyor. Yapay zekâ teknolojisinin geleneksel müzikle buluştuğu bu çalışma, kültürel mirasın korunması ve yaygınlaştırılması adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: