Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Diğer Üretim Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği, 30 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe gireceği tarih olan 1 Aralık 2025 öncesinde kamuoyuna duyuruldu. Tebliğ, sanayide yeşil dönüşüm sürecinin temel bileşenleri arasında yer alan emisyon kontrolü, kaynak verimliliği ve atık azaltımı konularına ilişkin kapsamlı düzenlemeler içeriyor.
Tebliğin Amacı ve Kapsamı
Tebliğin temel amacı; hava, su, toprak, gürültü ve koku gibi çevresel etkileri bulunan diğer üretim sektörlerinde sanayi emisyonlarının kaynağında önlenmesi ve azaltılması, temiz üretim tekniklerinin uygulanması ve işletmelerin Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) belgelendirme sürecine temel oluşturacak MET kriterlerini belirlemek olarak açıklandı.
Tebliğ; kağıt hamuru, kağıt ve karton üretiminden tekstil, ahşap levha, deri-post işleme, gıda, içecek ve süt ürünleri sektörlerine kadar geniş bir faaliyet grubu için uygulanacak MET ve MET-İES düzenlemelerini kapsıyor. Ayrıca organik solvent kullanılan yüzey işleme sektörleri, kimyasal arıtma tesisleri ve entansif hayvancılık faaliyetleri de tebliğ kapsamında yer alıyor.
MET ve Uyum Puanlaması Süreci
Bakanlık, işletmelerin MET uygulama düzeylerini belirlemek için resmî internet sitesinde yayımlanan puanlama sisteminin esas alınacağını bildirdi. Bu uyum durumu, işletmelerin SYD belge kategorilerini de belirleyecek.
Tesislerin değerlendirmesi yapılırken; toksisite, küresel ısınma etkisi, karbon ayak izi, enerji ve su verimliliği, solvent rejenerasyonu, atıktan türetilmiş yakıt gibi parametrelerden oluşan çevresel performans algoritması dikkate alınacak.
Genel MET Başlıkları
Tebliğde tüm sektörler için ortak olarak uygulanması gereken Genel MET; çevre yönetimi, izleme yöntemleri, kimyasal yönetimi, enerji verimliliği, su ve atık su yönetimi, gürültü ve toz emisyonları ile atık azaltımı gibi geniş kapsamlı çevresel gerekliliklerden oluşuyor.
Ayrıca tesislerin kapatılmasına yönelik çevresel tedbirlerin de MET kapsamına dahil edilmesi dikkat çekici bir düzenleme olarak yer aldı.
Sektörel MET Düzenlemeleri
Tebliğin en önemli bölümlerinden biri, farklı üretim sektörleri için hazırlanan detaylı MET dokümanları oldu. Buna göre:
Kağıt Hamuru, Kağıt ve Karton Üretimi MET’leri
Atık su yönetimi
Havaya emisyonların azaltılması
Enerji tüketimi ve verimliliği
Atık oluşumunun minimize edilmesi
Bu teknikler, su yoğun üretim süreçlerine sahip sektörün çevresel etkilerini düşürmeyi hedefliyor.
Tekstil Sektörü MET’leri
Ham yün işlemede pişirme süreçleri
Lif eğirme ve kumaş üretimi
Boyama, baskı ve bitirme teknikleri
Laminasyon süreçleri
Tekstil sektörüne yönelik 2011 tarihli önceki tebliğin yürürlükten kaldırılarak MET sistemine entegre edilmesiyle birlikte sektör için modern standartlar getirildi.
Deri ve Post İşleme MET’leri
Su tüketiminin azaltılması
Atık sudaki emisyonların kontrolü
Enerji verimliliği
Atık yönetimi
Gıda, İçecek ve Süt Ürünleri Sektörleri
Mayalama
Süt ürünleri işlemleri
Et, balık, kabuklu deniz ürünleri işleme
Meyve-sebze işleme
Tahıl ve nişasta üretimi
Şeker üretimi
Etanol üretimi
Tüm bu alanlarda proses kaynaklı emisyonların düşürülmesi amacıyla teknik standartlar belirlendi.
Organik Solvent Kullanımı ve Kimyasal Yönetim
Solvent bazlı yüzey işlemleri yapan tesisler için EK-11’de sınır değerler yayımlanırken; araç, gemi, plastik yüzeyler, metal ambalajlar ve ahşap kaplama gibi çok sayıda alt sektöre ilişkin MET sonuçları tebliğ kapsamına dahil edildi.
Kimya endüstrisinin ortak atık su-atık gaz arıtma sistemlerine yönelik MET dokümanları ise sektördeki yüksek çevresel risk nedeniyle detaylı olarak düzenlendi.
AB Mevzuatı ile Uyum ve Yeni Dönem
Tebliğ, Avrupa Birliği’nin 2024/1785 sayılı Direktifi ile değiştirilen 2010/75/AB Direktifi esas alınarak hazırlandı. Bu yönüyle Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm adımlarının AB standartları ile uyumlu ilerlediği vurgulandı.
Öte yandan, 2011 yılında yayımlanan Tekstil Sektöründe Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Tebliği yürürlükten kaldırıldı.
Yürürlük Tarihi
Tebliğ 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek ve bu tarihten itibaren tüm işletmeler MET esaslarına göre uyum süreçlerini yürütmekle yükümlü olacak.
Yorumlar
Kalan Karakter: