Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “Atık İşleme Sektörüne İlişkin Mevcut En İyi Teknikler (MET) Tebliği” 30 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Tebliğ, atık yönetimi faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonları azaltmayı, çevresel etkileri en aza indirmeyi ve sanayide yeşil dönüşüm sürecine uyumu artırmayı hedefleyen kapsamlı düzenlemeler içeriyor. Tebliğin 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe gireceği bildirildi.
Tebliğin Amacı: Sıfır Kirlilik Hedefi ve Yeşil Dönüşüm
Tebliğin temel amacı, atık işleme ve atık yakma sektörlerinden kaynaklanan hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğini kaynağında önlemek ve azaltmak olarak açıklandı. Düzenleme, sıfır kirlilik hedefleri doğrultusunda entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımını esas alıyor.
Sanayi emisyonlarının azaltılması, atık oluşumunun önlenmesi ve kaynak verimliliğinin artırılması için işletmelerin “Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD)” belgelerine temel oluşturacak Mevcut En İyi Teknikler (MET) ve MET ile ilişkili emisyon seviyeleri (MET-İES) de tebliğ kapsamında düzenleniyor.
Kapsam: Endüstriyel Emisyon Yönetmeliği Çerçevesi
Tebliğ, 14 Ocak 2025’te yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği’nin Ek-1 bölümünde yer alan 5.1–5.6 arasındaki faaliyetleri kapsıyor. Buna göre, atık işleme, biyolojik işleme, mekanik işleme, yakma ve çözücü rejenerasyonu gibi birçok işlem tebliğ hükümlerine tabi olacak.
Düzenleme, hem mevcut tesisleri hem de kurulacak yeni tesisleri kapsarken, çevresel etki değerlendirmesi başvurusu yapılmış projeler de “mevcut tesis” tanımı içinde değerlendiriliyor.
MET Uyum Puanı ve Çevresel Performans Hesaplaması
Tebliğde yer alan önemli düzenlemelerden biri de tesislerin MET uyum durumunun puanlama sistemi ile belirlenmesi oldu. Bakanlığın resmî internet sitesinde yayımlanacak puanlama tablosuna göre her tesis SYD belge kategorisi kapsamında değerlendirmeye alınacak.
Ayrıca çevresel performans skorları, çapraz medya etkileri gözetilerek hazırlanan kapsamlı bir algoritma üzerinden hesaplanacak. Hesaplamada toksisite, küresel ısınma potansiyeli, enerji verimliliği, su tüketimi, karbon ayak izi, solvent rejenerasyonu ve enerji geri kazanımı gibi birçok çevresel parametre dikkate alınacak.
Genel MET Kapsamı Genişletildi
Tebliğin EK-1 bölümünde yer alan Genel MET; çevre yönetim sistemi, enerji verimliliği, malzeme yönetimi, suya emisyonlar, atık yönetimi ve gürültü kontrolü gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Tüm tesislerin Genel MET gerekliliklerini uygulaması zorunlu hale getirilirken, sektörlere göre uyarlanmış Sektörel MET'ler de bunun üzerine ekleniyor.
Atık İşleme Sektörüne Yönelik Sektörel MET Düzenlemeleri
EK-2’de atık işleme tesislerine özel Sektörel MET’ler yer alıyor. Bu MET’ler arasında koku emisyonlarının azaltılması, havaya yayılan partikül ve gaz emisyonlarının kontrolü, gaz yakma süreçleri, su kirliliğinin önlenmesi, malzeme verimliliğinin artırılması ve ambalajın yeniden kullanımı gibi başlıklar bulunuyor.
Ayrıca tebliğ; AEEE (Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar) işlemleri, cıva içeren atıkların işlenmesi, anaerobik ve aerobik biyolojik işlemler, mekanik biyolojik işleme (MBT) tesisleri, kontamine toprakların arıtımı ve sıvı atık işlemlerine yönelik MET’ler içeriyor.
Atık Yakma Tesisleri İçin Ek MET’ler
EK-3 kapsamında ise atık yakma tesislerine özel MET’ler belirleniyor. Düzenlemede cüruf ve taban külü işleme süreçleri, toz ve metal emisyonlarının azaltılması, HCl, HF ve SO₂ gibi gaz emisyonlarının kontrolü, NOx, N₂O, CO ve NH₃ emisyonlarının yönetimi ve organik bileşik salınımlarının düşürülmesi gibi başlıklar yer alıyor.
Ayrıca atık yakma tesislerinde malzeme verimliliğinin artırılması ve çevresel performansın iyileştirilmesi için uygulanması gereken teknikler detaylandırılıyor.
Ek Rehber Dokümanlar Belgelendirme Sürecinde Kullanılacak
MET Tebliği kapsamında sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme gerekmesi halinde ek rehber dokümanlardan yararlanılabileceği belirtildi. Bu dokümanlar arasında enerji verimliliği, depolama kaynaklı emisyonlar, çapraz medya etkileri, izleme ilkeleri ve çeşitli sektörlere yönelik rehberler bulunuyor.
AB Direktiflerine Uyum İçin Hazırlandı
Tebliğin hazırlanmasında Avrupa Birliği’nin 2024/1785 sayılı Direktifi ile güncellenen 2010/75/AB Endüstriyel Emisyon Direktifi dikkate alındı. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan MET Referans ve Sonuç Dokümanları da esas alındı.
Yürürlük Tarihi
Tebliğ, 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. Uygulama süreci Bakanlık tarafından yürütülecek.
Yorumlar
Kalan Karakter: