Acele Kamulaştırma ve ÇED Raporu Davalarında Kritik Değişiklik! Dosyalar O Mahkemelere Taşınıyor

5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi’nin 03.03.2026 tarihli ve 346 sayılı kararıyla, ivedi yargılama usulüne tabi bazı davalara bakacak ihtisas mahkemeleri belirlendi. Karar, acele kamulaştırma, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları, turizm yatırımları kapsamındaki satış ve tahsis işlemleri ile çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) kararlarından kaynaklanan uyuşmazlıkları kapsıyor.

Düzenleme kapsamında, belirli illerdeki idare mahkemeleri bu davalara bakmak üzere görevlendirildi. Mevcut ve derdest dosyalar da iş bölümü esasına göre belirlenen mahkemelere gönderilecek.

İVEDİ YARGILAMA USULÜNÜN KAPSAMI

Kararın dayanağını, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “ivedi yargılama usulü” başlıklı 20/A maddesi oluşturuyor. Söz konusu maddeyle, kamu yararı ve kamu düzeni açısından önem taşıyan bazı idari işlemlerden doğan davaların hızlı şekilde sonuçlandırılması amaçlanıyor.

Bu kapsamda;

Acele kamulaştırma işlemleri

Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri

2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç olmak üzere ÇED sonucu alınan kararlar

ivedi yargılama usulüne tabi bulunuyor.

Kanunda, dava açma süreleri başta olmak üzere birçok usul süresi kısaltılırken, bazı yargısal süreçlerin uygulanmayacağı da açıkça düzenleniyor. Böylece uyuşmazlıkların süratle ve kesin biçimde karara bağlanması hedefleniyor.

İHTİSASLAŞMA VURGUSU

HSK kararında, söz konusu dava türlerinin önemli bölümünün teknik ve uzmanlık gerektiren konulardan kaynaklandığına dikkat çekildi. Özellikle çevre, kamulaştırma, turizm yatırımları ve özelleştirme işlemlerine ilişkin davaların karmaşık teknik değerlendirmeler içerdiği belirtildi.

Bu nedenle, davaların ihtisaslaşmış mahkemelerde görülmesinin yargılamaların daha hızlı, isabetli ve etkin yürütülmesine katkı sağlayacağı ifade edildi. 2576 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin dördüncü fıkrasına atıf yapılarak, özel kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça mahkemeler arasındaki iş bölümünün HSK tarafından belirlenebileceği hatırlatıldı.

UYGULAMA BİRLİĞİ VE İÇTİHAT BİRLİĞİ HEDEFİ

Kararda, aynı idari işlem veya benzer işlemler hakkında farklı mahkemelerde çok sayıda dava açılabildiğine işaret edildi. Bağlantı kararlarının verilememesi veya usuli şartların oluşmaması nedeniyle aynı konuya ilişkin davaların eş zamanlı olarak farklı mahkemelerde görülebildiği belirtildi.

Bu durumun uygulamada yeknesaklığın sağlanmasını güçleştirebildiği ve zaman zaman içtihat farklılıklarına yol açabildiği kaydedildi. İhtisas mahkemesi uygulamasıyla;

Yargılamalarda gecikmelerin önlenmesi

Makul sürede yargılanma ilkesinin etkin şekilde temin edilmesi

Uygulama ve içtihat birliğinin güçlendirilmesi

Keşif ve bilirkişi süreçlerinin daha etkin yürütülmesi

Yargısal kaynakların verimli kullanılması

amaçlanıyor.

HANGİ MAHKEMELER GÖREVLENDİRİLDİ?

Karar doğrultusunda, Bölge İdare Mahkemesi merkezlerinin bulunduğu yerlerde ihtisaslaşmaya gidildi. Buna göre, belirtilen dava ve işlere aşağıdaki idare mahkemeleri bakacak:

Adana 1 numaralı İdare Mahkemesi

Ankara 9 numaralı İdare Mahkemesi

Antalya 1 numaralı İdare Mahkemesi

Bursa 4 numaralı İdare Mahkemesi

Diyarbakır 1 numaralı İdare Mahkemesi

Erzurum 2 numaralı İdare Mahkemesi

Gaziantep 5 numaralı İdare Mahkemesi

İstanbul 4 numaralı İdare Mahkemesi

İzmir 5 numaralı İdare Mahkemesi

Kayseri 1 numaralı İdare Mahkemesi

Konya 3 numaralı İdare Mahkemesi

Samsun 1 numaralı İdare Mahkemesi

Mevcut iş ve derdest dosyalar da iş bölümüne dayanılarak bu mahkemelere gönderilecek.

YÜRÜRLÜK VE HUKUKİ ÇERÇEVE

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi’nin 03 Mart 2026 tarihli ve 346 sayılı kararı, 5 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Karar, 2576 ve 2577 sayılı kanun hükümleri çerçevesinde alındı.

Düzenlemeyle birlikte, ivedi yargılama usulüne tabi önemli idari uyuşmazlıkların belirli mahkemelerde toplanması ve ihtisaslaşma yoluyla yargı hizmetlerinin hız, etkinlik ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yürütülmesi hedefleniyor.